PDA (Patent Ductus Arteriosus) Nedir? Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Minik dostlarımızın kalbi sandığımızdan çok daha karmaşık ve hassas bir yapıya sahiptir. Özellikle doğumsal kalp hastalıkları söz konusu olduğunda erken teşhis hayati önem taşır. İşte bu hastalıklardan biri de PDA (Patent Ductus Arteriosus), yani açık kalmış ductus arteriosus durumudur.

PDA (Patent Ductus Arteriosus) Nedir?

PDA, yavru kedi ve köpeklerde görülen doğumsal (konjenital) bir kalp hastalığıdır.

Fetal (anne karnındaki) dönemde, ductus arteriosus adı verilen bir damar, akciğer atardamarı (pulmoner arter) ile ana atardamarı (aorta) birbirine bağlar. Bu damar sayesinde kan, henüz çalışmayan akciğerleri bypass eder.

Normalde doğumdan sonra:

İlk nefesle birlikte akciğerler açılır.
Ductus arteriosus birkaç saat ila birkaç gün içinde kapanır.
Kapanmazsa PDA oluşur.

Yani basitçe söylemek gerekirse:
Doğumdan sonra kapanması gereken bir damar açık kalırsa PDA gelişir.

PDA’nın Oluşum Mekanizması (Patofizyoloji)

Şimdi biraz daha derine inelim.

PDA’da kan, yüksek basınçlı aortadan düşük basınçlı pulmoner artere doğru akar. Buna sol-sağ şant denir.

Bu durum şu sonuçlara yol açar:

Akciğerlere normalden fazla kan gider
Sol kalp hacim yüküne maruz kalır
Zamanla sol ventrikül genişler
Kalp yetmezliği gelişebilir

Tedavi edilmezse süreç ilerleyerek:

Pulmoner hipertansiyon
Sağ kalp yüklenmesi
Ters şant (Eisenmenger sendromu benzeri tablo)
Siyanoz (özellikle arka ekstremitelerde)
Ani ölüm

gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Hangi Irklarda Daha Sık Görülür?

PDA özellikle köpeklerde daha yaygındır ve bazı ırklarda yatkınlık gösterir:

Toy ve minyatür ırklar
Alman Çoban Köpeği
Poodle
Pomeranian
Maltese
Yorkshire Terrier

Kedilerde daha nadir görülür ancak yine de en sık rastlanan konjenital kalp defektlerinden biridir.

Dişi köpeklerde erkeklere göre daha sık bildirilmektedir.

Klinik Belirtiler Nelerdir?

Belirtiler PDA’nın büyüklüğüne bağlıdır.

Hafif Olgularda:

Belirti olmayabilir
Sadece rutin muayenede kalp üfürümü duyulur

Orta – İleri Olgularda:

Egzersiz intoleransı
Çabuk yorulma
Hızlı soluma
Öksürük
Kilo alamama
Gelişme geriliği
Bayılma atakları

Veteriner hekimler genellikle “makine üfürümü” olarak tanımlanan karakteristik bir kalp sesi duyar. Bu PDA için oldukça tipiktir.

Tanı Nasıl Konur?

PDA tanısında en önemli araç ekokardiyografi (kalp ultrasonu)’dur.

Tanı sürecinde kullanılan yöntemler:

1. Klinik Muayene

Sürekli karakterde kalp üfürümü
Zayıf arka bacak nabzı (ileri vakalarda)

2. Radyografi (Göğüs Röntgeni)

Sol kalp büyümesi
Akciğer damarlarında belirginleşme

3. Ekokardiyografi

Açık ductusun görüntülenmesi
Şant yönünün belirlenmesi
Kalp odacıklarının değerlendirilmesi

4. Doppler İnceleme

Kan akım yönü ve hızının ölçülmesi

Erken teşhis, prognoz açısından belirleyici rol oynar.

PDA Tedavisi

İyi haber şu:
PDA tedavi edilebilen bir kalp hastalığıdır.

1️⃣ Cerrahi Ligasyon

En klasik yöntemdir.

Göğüs boşluğu açılır
Açık damar bağlanarak kapatılır
Başarı oranı yüksektir

Erken dönemde yapılırsa yaşam süresi normale yakın olur.

2️⃣ Kateter Yöntemi (Minimal İnvaziv)

Son yıllarda daha sık tercih edilmektedir.

Kasık bölgesinden kateter girilir
Özel bir cihaz (coil veya occluder) ile damar kapatılır
Göğüs açılmadığı için iyileşme daha hızlıdır

Uygun hasta seçimi önemlidir.

3️⃣ İlaç Tedavisi

Tek başına kalıcı çözüm değildir.
Ancak:

Kalp yetmezliği gelişmişse
Ameliyat öncesi stabilizasyon gerekiyorsa

destek tedavi olarak kullanılır.

Prognoz (Hastalığın Gidişatı)

Erken müdahale edilen hastalarda prognoz mükemmele yakındır.
Cerrahi sonrası çoğu hayvan tamamen normal yaşam sürer.
Tedavi edilmezse çoğu hasta 1–2 yıl içinde kalp yetmezliği nedeniyle kaybedilebilir.

Ters şant gelişmiş vakalarda cerrahi risklidir ve prognoz daha kötüdür.

Erken Teşhisin Önemi

Yavru köpeğiniz veya kediniz:

Çabuk yoruluyorsa
Gelişim geriliği varsa
Veterineriniz kalp üfürümü duyduysa

mutlaka ileri kardiyolojik değerlendirme yapılmalıdır.

Çünkü PDA, erken yakalandığında hayat kurtaran bir müdahale ile tamamen düzeltilebilen nadir kalp hastalıklarından biridir.

Patent Ductus Arteriosus, kedi ve köpeklerde görülebilen önemli bir doğumsal kalp hastalığıdır. Ancak modern veteriner kardiyoloji sayesinde:

Erken tanı mümkündür
Cerrahi başarı oranı yüksektir
Uzun ve sağlıklı bir yaşam sağlanabilir

Minik dostlarımızın kalbi bize emanet. Küçük bir üfürüm bazen büyük bir gerçeğin habercisi olabilir. Bu nedenle rutin veteriner kontrollerini asla ihmal etmemek, onların yaşam kalitesini belirleyen en önemli adımdır.