Bir düşünün… Kolunuzu kaybettiğinizde birkaç hafta içinde yeniden uzayabilseydi hayat nasıl olurdu?
Bu fikir kulağa bir süper kahraman hikâyesi gibi geliyor olabilir ama doğada bunu gerçekten başarabilen bir canlı var: Aksolotl.
Bu küçük, sucul semender türü, bilim dünyasında neredeyse “yenilenmenin efsanesi” haline geldi. Çünkü aksolotllar sadece kollarını değil, kalplerini, omuriliklerini ve hatta beyin dokusunun bir kısmını bile yeniden büyütebiliyorlar. Üstelik bu işlemi yara izi bile bırakmadan yapıyorlar.
Aynı Genler Bizde de Var mı?
İlginç olan şu ki, aksolotlların bu mucizevi gücü tamamen “onlara özgü” değil. Son yapılan genetik haritalama çalışmaları, insanlarla aksolotlların aslında düşündüğümüzden çok daha fazla ortak genetik mimari paylaştığını gösteriyor.
Örneğin, uzuv büyümesini yöneten Shox geni ve yenilenmeyi tetikleyen retinoik asit sinyal yolları her iki türde de mevcut. Yani bizde de bu “yenilenme programı” temelde var — sadece şu anda uyuyor.
İnsanlarda Neden Çalışmıyor?
İnsan bedeninin en büyük engeli, doğası gereği “yarayı hızla kapatma” refleksidir. Bizde bir yara oluştuğunda vücut önceliği hızlı kapanmaya verir ve bu süreçte skar dokusu (yara izi) oluşur.
Aksolotllarda ise tam tersi olur: Hücreler yeniden programlanır, yara bölgesinde “blastema” adı verilen özel bir doku oluşur ve bu doku eksik organı yeniden şekillendirir.
Bilim İnsanları Ne Üzerinde Çalışıyor?
Araştırmacılar bugünlerde bu “uyuyan” yenilenme yollarını yeniden etkinleştirebilmenin peşindeler. Özellikle Katalaz ve FETUB gibi genlerin bu süreçte kilit rol oynadığı düşünülüyor.
Amaç, yara dokusu oluşmadan vücudun kendini yeniden onarabilmesini sağlamak. Başarılırsa, omurilik felçleri, organ kayıpları ve hatta kalp krizi sonrası doku onarımı tamamen farklı bir boyuta taşınabilir.
Aksolotllar, yalnızca biyolojik bir merak konusu değil, aynı zamanda insan rejeneratif tıbbının geleceği için bir yol haritasıdır.
Bu küçük amfibiler sayesinde, bir gün insanlarda da omurilik hasarlarının onarılması ya da organ kaybının geri çevrilmesi mümkün olabilir.
Doğa, cevabı zaten vermiş durumda; şimdi sıra onu çözebilmekte.
Henüz Yorum Yok